|
Tebliğ
Tarım ve Köyişleri
Bakanlığından:
Türk Gıda Kodeksi
Bal Tebliği
(Tebliğ No: 2005/49)
Amaç
Madde 1 -
Bu Tebliğ'in amacı; balın, tekniğine uygun ve
hijyenik şekilde hazırlanması, işlenmesi,
depolanması, nakledilmesi ve pazarlanması
aşamalarında taşıması gereken özelliklerini
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 -
Bu Tebliğ bal arısı, Apis
mellifera, tarafından
üretilen balı kapsar.
Hukuki dayanak
Madde 3 -
Bu Tebliğ 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Türk Gıda Kodeksi
Yönetmeliği" ne göre hazırlanmıştır.
Kısaltmalar
Madde 4 -
Bu Tebliğde adı geçen;
HMF: hidroksimetilfurfuralı
ifade eder.
Tanımlar
Madde 5 -
Bu Tebliğde geçen;
a) Bal: Bitki nektarlarının, bitkilerin canlı
kısımlarının salgılarının veya bitkilerin canlı
kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin
salgılarının bal arısı Apis
mellifera tarafından
toplandıktan sonra kendine özgü maddelerle
birleştirerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini
düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı
doğal ürünü,
b) Kaynağına göre;
-Çiçek veya nektar balı: Bitki nektarından elde
edilen balı,
-Salgı balı: Bitkilerin canlı kısımlarının
salgılarından veya bitkilerin canlı kısımları
üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin -Hemiptera-
salgılarından elde edilen balı,
c) Üretim ve/veya pazara sunuluş şekline göre;
-Petekli bal: Kuluçka amaçlı kullanılmamış olan saf
balmumundan hazırlanmış temel peteklerin veya arılar
tarafından yapılmış peteklerin gözlerinde depolanmış
ve tamamı veya büyük bölümü sırlanmış olarak satışa
sunulan balı,
-Süzme bal: Sırları alınan yavrusuz peteklerden
santrifuj yolu ile elde
edilen balı,
-Petekli süzme bal: Süzme bal içerisinde petekli bal
parçaları ile hazırlanmış balı,
-Sızma bal: Süzme bal elde edilirken alınan
sırlardan ve balı alınmış peteklerden sızdırılarak
toplanan balı,
-Pres balı: Yavrusuz peteklerin doğrudan veya 45°C'yi
aşmamak üzere ısıtılarak preslenmesi ile elde edilen
balı,
-Filtre edilmiş bal: Yabancı organik ve/veya
inorganik maddelerin filtrasyon
yolu ile uzaklaştırılması sırasında polen içeriği
önemli ölçüde azalmış balı,
d) Fırıncılık balı: Kendine özgü doğal koku ve tada
sahip olmayan veya fermantasyona başlamış veya
fermente olmuş veya yüksek sıcaklıkta işlem görmüş,
endüstriyel amaçlı kullanıma uygun veya diğer gıda
maddelerinin üretiminde bileşen olarak kullanmaya
uygun balı,
e) Çerçeve: Arıların doğrudan petek yaptığı veya
içine temel peteklerin yerleştirildiği malzemeyi,
ifade eder.
Ürün
özellikleri
Madde 6 -
Bu Tebliğ kapsamında piyasaya sunulan veya insan
tüketimi amacıyla herhangi bir gıda maddesinde
bileşen olarak kullanılan bala ait özellikler
aşağıda verilmiştir.
a) Bala gıda katkı maddeleri de dahil olmak üzere
dışarıdan hiçbir madde katılamaz. Bal doğal
bileşiminde bulunmayan organik ve/veya inorganik
maddelerden ari
olmalıdır. Fırıncılık balı dışında bal; bala ait
olmayan yabancı tat ve kokuda, fermantasyonu
başlamış, asitliği yapay olarak değiştirilmiş veya
içerdiği doğal enzimleri parçalayacak
ya da önemli düzeyde
inaktive edecek şekilde
ısıtılmış olmamalıdır.
Filtre edilmiş bal ile ilgili hükümler saklı kalmak
kaydıyla yabancı organik veya inorganik maddelerin
ayrılması sırasında kaçınılmaz olan kayıplar dışında
balda (n) polen veya diğer bala özgü bileşenler
uzaklaştırılamaz.
b) Balda;
- İnsan sağlığını tehdit eden hiçbir patojen
mikroorganizma, parazit ve/veya parazit yumurtası
bulunamaz,
- Clostridium
botulinum bulunamaz,
- Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliğinde yer alan
şekerleri içeremez.
c) Balın tadı ve aroması, balın kaynağına ve
üretildiği bitkinin türüne bağlı olarak değişmekle
birlikte, bal kendine özgü koku ve tada sahip
olmalıdır.
d) Balın rengi su beyazından koyu amber renge kadar
değişebilir. Salgı balının rengi
pfund
skalaya göre en az 60
olmalıdır.
e) Temel petekte balmumunun doğal yapısında
bulunmayan, parafin, serezin,
iç yağı, reçine, oksalik
asit gibi organik maddeler ile ağartıcı maddeler
gibi inorganik maddeler bulunamaz.
f) Etiketinde orijin aldığı çiçek, bitki, bölge veya
coğrafya belirtilen ballara filtre bal ilave
edilemez.
g) Petekli ballarda, peteğin en az %80'i sırlanmış
olması gerekmektedir.
h) Etiketinde botanik orijini belirtilen ballarda bu
özellikleri polen analizi ile belirlenir.
ı) Ballara ait diğer özellikler Ek'te yer
almaktadır.
Katkı
maddeleri
Madde 7 -
Bala hiç bir katkı maddesi katılamaz.
Bulaşanlar
Madde 8 -
Bu Tebliğ Kapsamında yer alan ürünlerde bulaşanların
miktarı Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin Bulaşanlar
bölümüne uygun olmalıdır.
Pestisit
kalıntıları
Madde 9 -
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde
bulunabilecek pestisit
kalıntı miktarları Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin
Pestisit Kalıntıları
bölümüne uygun olmalıdır. Bu kurallara ek olarak
balda maksimum pestisit
kalıntı limiti en fazla 0.01 mg/kg
olmalıdır.
Veteriner
ilaçları tolerans düzeyleri
Madde 10 -
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde
bulunabilecek veteriner ilaçları kalıntı miktarları
Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin Veteriner İlaçları
Tolerans Düzeyleri bölümüne uygun olmalıdır.
Hijyen
Madde 11 -
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliği'nin Gıda Hijyeni bölümünde yer
alan genel kurallara uygun olarak üretilmeli ve
"Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği"
ne uygun olmalıdır.
İşyeri
özellikleri
Madde 12 -
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten
işyerleri Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin Gıda
Maddeleri Üreten İşyerlerinin Taşıması Gereken
Özellikler bölümünde yer alan genel kurallara uygun
olmalıdır.
Ambalajlama,
etiketleme ve işaretleme
Madde 13 -
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliği'nin Ambalajlama ve
Etiketleme-İşaretleme bölümünde yer alan genel
kurallara uygun olarak ambalajlanmalı, etiketlenmeli
ve işaretlenmelidir. Bu genel kurallara ek olan
kurallar aşağıda verilmiştir:
a) Çerçeveli balda net miktara "çerçeve ağırlığı"
dahil değildir. Çerçevelere arıcıların işletme
tescil numaraları yazılmalıdır.
b) Etikette balın orijini; salgı balı veya çiçek
balı olduğu, bal ifadesinin yanında aynı punto ile
belirtilecektir.
c) Etikette balın hasat yılı; üretim tarihi olarak,
balın ambalajlandığı tarih; dolum tarihi olarak
ifade edilecektir.
d) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünler 5 inci maddenin
(b), (c) ve (d) bentlerinde tanımlanan şekilde
satışa sunulur. Ancak filtre edilmiş bal, petekli
bal, petekli süzme bal ve fırıncılık balı
haricindeki diğer ballar sadece "bal" ifadesi ile
satışa sunulabilir.
e) Filtre edilmiş ballar ve fırıncılık balları hariç
olmak üzere, balın kaynağı belirli bir çiçek veya
bitki ise ve bal bu bitki veya çiçeğe ait duyusal,
fiziksel, kimyasal ve
mikroskopik özellikleri belirgin şekilde
taşıyorsa, ürün ismi "ayçiçeği balı, ıhlamur balı"
gibi orijin aldığı çiçek veya bitkinin adı ile
desteklenebilir.
f) Filtre edilmiş ballar ve fırıncılık balları hariç
olmak üzere, bala üretildiği bölgenin florasına ait
özelikleri belirgin şekilde taşıdığı sürece o
bölgenin bölgesel, coğrafi veya
topografik adı ürün ismi ile birlikte
kullanılabilir.
g) Fırıncılık ballarının etiketinde "sadece pişirme
amaçlı" ifadesi ürün ismine yakın ve kolayca
görülebilir bir şekilde yer almalıdır.
h) Fırıncılık ballarının bileşen olarak kullanıldığı
bileşik bir gıda maddesinde "bal" ifadesi
"fırıncılık balı" yerine bileşik gıda maddesinin
isminde kullanılabilir. Ancak, ürünün bileşenler
listesinde "fırıncılık balı" olarak yer almalıdır.
ı) Filtre balların bu özelliği ve bu ballarda polen
miktarının büyük ölçüde alındığı etikette
belirtilecektir.
Taşıma ve
depolama
Madde 14 -
Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin taşınması ve
depolanması, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin
Gıdaların Taşınması ve Depolanması bölümünde yer
alan kurallar ile 16/5/1986 tarih ve 19109 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan 3285 sayılı Hayvan
Sağlığı ve Zabıtası Kanunu ve 15/3/1989 tarih ve
1989 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hayvan
Sağlığı ve Zabıtası Kanunu Yönetmeliği' ne uygun
olmalıdır.
Numune alma
ve analiz yöntemleri
Madde 15 -
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliği'nin Numune Alma ve Analiz
Metodları bölümünde
belirtilen kurallara uygun olarak numune alınmalı ve
uluslararası kabul görmüş analiz
metodları
uygulanmalıdır.
Avrupa
Birliği'ne uyum
Madde 16 -
Bu Tebliğ, 2001/110 EC sayılı "Bal" ile ilgili
Komisyon Direktifi ve 2005/396/EC sayılı "Hayvansal
ve bitkisel orijinli gıda ve yemlerde maksimum
pestisit limitleri" ile
ilgili Konsey Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa
Birliği'ne uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Tescil ve
denetim
Madde 17 -
Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten ve
satan işyerleri; tescil ve izin, ithalat işlemleri,
kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ hükümlerine
uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan işyerleri
hakkında 5/6/2004 tarihli ve 25483 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanan 5179 sayılı Gıdaların Üretimi,
Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre yasal işlem yapılır.
Denetim
Madde 18 -
Bu Tebliğde yer alan hükümlerin uygulanması ile
ilgili denetim 5/6/2004 tarihli ve 25483 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan 5179 sayılı Gıdaların
Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında
Kanun'a göre Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı tarafından yerine getirilir.
Yürürlükten
kaldırılan mevzuat
Madde 19 -
Bu Tebliğ ile; 22/10/2000 tarihli ve 24208 sayılı
Resmî Gazete' de yayımlanan, "Türk Gıda Kodeksi Bal
Tebliği" (Tebliğ No: 2000/39) yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde
1 - Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ
kapsamındaki ürünleri üreten ve satan işyerleri bu
Tebliğ' in yayımı tarihinden itibaren 3 ay içinde bu
Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.
Geçici Madde
2 - Bu Tebliğin 6 ncı
maddesinin (h) bendinde yer alan hükmün uygulanması
Tebliğ' in yayımı tarihinden itibaren 2 yıl
içerisinde başlayacaktır.
Yürürlük
Madde 20 -
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 21 -
Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve
Köyişleri Bakanı yürütür.
|
