Çocuklarda öksürükaileleri en çok rahatsız
eden hastalık belirtilerinden biridir. Çocuğu
yorar, aileyi üzer ve uykuları böler.Ancak
çocukta öksürüğe sebep olan birçok hastalık çok
ciddi değil, sadece can sıkıcıdır.Öksürüksadece
ciğerleri bakteriler, virüsler ve birtakım
yabancı cisimlerin zararlı etkilerinden koruyan
bir savunma mekanizmasıdır.
Öksürüğün sebebi nedir?
Normal koşullarda burundan başlayarak
akciğerlere kadar uzanan solunum yolunun üst
tabakası toz, bakteri, virüs ve diğer yabancı
cisimleri yakalayan ince bir mukus tabakası ile
kaplıdır. Çocuklarda yaklaşık olarak günde 0,5
litre mukus yapılır.Silya adı verilen çok küçük
tüy gibi yapılar bu mukusu korumaya çalışır ve
solunum yollarına giren yabancı içeriği küçük
süpürgeler gibi hareket ederek dışarıya atar.
Çocukta solunum yolu enfeksiyonu başladığında
silyaların bu doğal temizleme hareketleri
ortadan kalkar. Solunum yolları da kendisini
etkileyecek yabancı cisimlerden korunmak için
daha da kalın bir mukus tabakası oluşturmaya
başlar. İşte öksürüksilyaların hareketlerinin
bozulduğu bu ortamda solunum yollarının
temizliğini sağlamak için ortaya çıkar.
Silyaların hareketlerini yeniden düzenleyebilmek
için enfeksiyon geçtikten haftalar sonrasına
kadar çocukta öksürüksürebilir.
Öksürüğün sebebini bulmak bazı durumlarda zor
olabilmektedir. Çocuklar çoğunlukla hastalık
belirtilerini anlatamazlar, bazen muayene ile de
bir şey bulunamaz ve bu durumlarda akciğer
fonksiyon testleri gibi bir takım laboratuvar
testleri yapmak gerekebilir.
Aileden alınacak küçük bilgiler ısrarlı
öksürüklerin sebebinin bulunmasında yardımcı
olacaktır. Örneğin sürekli sigara dumanına maruz
kalma, evdeki toz ve akarlar gibi alerjen
maddeler, evcil hayvanlar bu türlü ısrarcı
öksürüklerinsebebi olabilir.
Öksürüklebirlikte sarı,yeşil burun akıntısı,
baş ve boğaz ağrısı, nefesin kötü kokması da
varsa genellikle sinüzit düşünülür. Solunum
yollarına çekirdek, fındık vs. yabancı cisim
kaçması sonucu da öksürükortaya
çıkabilir.Astım, soğuk algınlığı, sigara dumanı
da muhtemel öksürüksebeplerindendir.
Öksürük sesi
bazen tanıda yardımcı olur. Kısa,
kuru ve hırıltılı öksürükastım, bronşit veya zatürrede ortaya çıkar. Balgamlı öksürükler ise
genellikle üst solunum yolu enfeksiyonları ile
oluşur.Boğmaca ve krupta da kendine özgü öksürük
sesivardır.
Soğuk algınlığındaveya sinüzitlerde öksürükgenellikle yatarken artar (mukus sürekli boğaz
gerisine akmaktadır) . Çocuk sabahkalktığında
şiddetli öksürerekve bazen de kusarak bu mukusu
temizlemeye çalışır. Israrcı öksürüklerise
bronşit, zatürre veya astımda görülür,
pozisyonla ilgisi yoktur, gece veya gündüz
oluşabilir, egzersizle artar. Çığlık atmak,
bağırmak veya gülmek ile şiddetli bir öksürükatağı oluşabilir.
Bebeklik yaşlarında zatürre ve bronşiolit
hastalıkları oldukça ciddihastalıklardır. 1
yaşın altındaki bebeklerde havayolları henüz çok
küçüktür. Bazı virüsler bu küçük hava tüpleri (bronşioller)
in zarar görmesine sebep olurlar. Aldıkları hava
yetersiz gelmeye başlar, nefes almakta güçlük
çekerler ve acil müdahaleye gereksini duyarlar.
Astımuzun süreli öksürüklerde en çok görülen
sebeplerden biridir. Genellikle öksürükdışında
başka belirti yoktur. Dinlemekle göğüste tipik
solunum sesleri duyulur.
Siz nasıl yardımcı olabilirsiniz?
Eğer öksürük balgamlı bir öksürükse, kesinlikle
öksürük şurubu kullanmayın. Bu durumda öksürüğün
kesilmesi değil, öksürükle birlikte balgamın
sökülüp atılması önemlidir. Öksürürken
çocuğunuzu yüzükoyun olarak dizinize yatırın,
sırtına hafif hafif vurarak balgamın çıkmasına
yardımcı olun. Durup dururken bir kuru öksürük başlamışsa,
boğazına yabancı bir cismin kaçıp kaçmadığına
bakın. Eğer kaçmışsa çıkarmaya çalışın veya bir
sağlık kuruluşuna götürün. Geceleri öksüren çocuğunuzun yastığının altına
destek koyarak dik yatmasını sağlayın. Sümüğün
boğazından aşağılara kayarak tahrişe yol
açmasını da engellemiş olursunuz. Yüzükoyun veya
yan yatırmak da tahrişi önler. Öksüren çocuğunuzun odasını sürekli nemli tutun.
Yanında bir çaydanlık su kaynasın veya bir camı
hafif aralık bırakarak odanın havasının
kurumasını önleyin. Odayı fazla ısıtmayın.
Çocuğunuzun yanında kesinlikle sigara içmeyin.
Çocuğunuzun girmediği, evin herhangi bir
odasında dahi sigara içmeyin. Sigara dumanı hava
zerrecikleriyle çocuğunuzun yanına taşınır ve
onu rahatsız eder. Yatmadan önce çocuğunuzun boğazını yumuşatmak
için ılık bir şeyler verin. Süt salgı oluşumunu
artırdığı için 6 aylıktan büyük çocuklara süt
vermeyin. 18 aylıktan büyük çocuklar için birkaç
damla ılık su içinde eritilmiş bala limon suyu
katarak hazırlayacağınız içeceği verebilirsiniz. Çocuğunuzun öksürüğü 3-4 gündür devam eder,
çocuk öksürük yüzünden uyuyamazsa, öksüren
çocuğunuz 6 aylıktan küçükse, boğazına kaçan
cismi çıkartamamışsanız, çocuğunuz boğulurcasına
öksürüyorsa, hızlı, sesli ya da zorlukla
soluyorsa hemen bir doktora götürün.
Çocuklarda öksürük
için bal ilaçtan daha
etkili.
Çocuklar için ballı süt:
Ilık süt fincana dökülür
ve üzerine 1 tatlı kaşığı kestane balı ilave edilip, tamamen eriyene
kadar karıştırılır. Kestane balının süt ve süt ürünleri ile
karıştırılması öksürük ve boğaz
hastalıklarına karşı, bilinen
en eski korunma yöntemlerinden biridir. Kestane balının tatlı, sütün
ise yumuşatıcı özelliği rahat bir uyku sağlayacaktır. Ballı süt
ayrıca tokluk hissi de verir. Kestane balı doğal bir enerji kaynağı
ve pek çok yaşamsal faktörü içeren bir gıda olarak çocuk
beslenmesinde (bir yaşından itibaren) çok önemli rol oynar. Sütü
tatlandırmak amacıyla kestane balı kullanılması çocukların hem bal
hem de süt tüketimini kolaylaştırdığı için faydalıdır. Çocuklara
yalnız süt yerine ballı süt içirilmesinin kansızlığı ve kabızlığı
önlemeye yardımcı olduğu ve sindirimi kolaylaştırdığı bilinmektedir.
Ancak kestane balının mineral içeriğinden daha fazla
yararlanabilmeleri için çocukların, süte katılmaksızın da bal
yemeleri gereklidir.
